Bireysel başvuru, idari davanın yeniden görülmesini sağlayan genel bir temyiz değildir. Anayasa ve AİHS ortak koruma alanındaki bir hakkın ihlali, olağan yolların tüketilmesi ve özel süre koşulları incelenir.
Hangi şikâyetler ileri sürülebilir?
İdari yargılama veya idari işlem nedeniyle adil yargılanma, mülkiyet, özel hayata saygı ve diğer korunan haklar bakımından ihlal iddiası gündeme gelebilir. Yalnızca mahkemenin kanunu yanlış yorumladığını söylemek, bireysel başvurunun koşullarını kendiliğinden karşılamaz.
İhlalin hangi işlem veya yargısal davranıştan kaynaklandığı, başvurucuyu nasıl etkilediği ve olağan yollarda nasıl ileri sürüldüğü açıklanmalıdır. Açıkça dayanaktan yoksunluk ve diğer kabul edilebilirlik koşulları esas incelemeden önce değerlendirilir.
Süre ve tüketilmesi gereken yollar
Genel sistemde bireysel başvuru, olağan başvuru yollarının tüketilmesinden; başvuru yolu yoksa ihlalin öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Nihai kararın öğrenilmesi, tebligat, UYAP erişimi ve geçerli başvuru yolu ayrı incelenmelidir. Başvurulamayacak bir kanun yoluna müracaat etmek sürenin korunacağını garanti etmez.
Mazeret, komisyon veya tazminat mekanizması gibi özel durumlar ayrıca değerlendirilir. Kanunda ve güncel uygulamada tüketilmesi gereken etkili yol bulunup bulunmadığı, yalnızca önceki bir dosyanın sırası kopyalanarak belirlenemez.
Başvuru hazırlığı
Bireysel başvuru formunun usulüne uygun tamamlanması ve eklerin düzenlenmesi gerekir. Başvuru kabul edilebilir bulunsa dahi sonuç dosyanın özelliklerine göre belirlenir; yeniden yargılama veya tazminat gibi giderimler her olayda aynı biçimde uygulanmaz.
- İhlal edildiği ileri sürülen hakkın somutlaştırılması.
- İdari ve yargısal sürecin tarih sırasıyla özeti.
- Nihai karar ve öğrenme/tebligat belgeleri.
- Olağan yollarda ileri sürülen şikâyetlerin gösterilmesi.
- İhlalin giderilmesi için istenen sonucun açıklanması.
AİHM bağlantısı
AİHM başvurusu, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklara ilişkin ayrı bir uluslararası başvuru yoludur. Kural olarak etkili iç hukuk yollarının tüketilmesi ve nihai karardan itibaren dört aylık süre gözetilir. AYM’nin tüketilmesi ve süre başlangıcının hangi karara bağlandığı somut olayda ayrıca incelenir.
AİHM başvurusu da dava sonucuna karşı sınırsız bir ek temyiz değildir. Başvuru formu, bütün belgeler ve kabul edilebilirlik koşulları Mahkemenin güncel resmî rehberine göre kontrol edilmelidir.
Kaynaklar
Kanun metni, ilgili madde ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Değişiklik ve yürürlük bilgileri için resmî metinleri kontrol ediniz.
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve uygulanacak özel hükümler incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.