İdari Davalar
İptal, tam yargı, yürütmenin durdurulması ve kanun yolları.
Önce işlem türünü ve tebliğ tarihini belirleyin. Başvuru ve dava süreleri aynı olmayabilir.
Haklar, usuller ve başvuru yolları.
İptal Davası Nedir? Nasıl Açılır?
İptal davası, kesin ve icrai bir idari işlemin hukuka uygunluğunun mahkemece denetlenmesini sağlar. Menfaati ihlal edilen kişi, görevli ve yetkili mahkemeye süresi içinde başvurmalıdır. Dava açılması işlemin yürütmesini kural olarak durdurmaz.
Rehberi okuyun İdari DavalarTam Yargı Davası ve İdareden Tazminat
Tam yargı davası, idarenin işlem veya eylemi nedeniyle kişisel hakkı doğrudan ihlal edilen kişinin zararının giderilmesini amaçlar. İşlemden doğan zarar ile idari eylemden doğan zarar için başvuru ve süre kuralları aynı değildir.
Rehberi okuyun İdari DavalarYürütmenin Durdurulması: Şartlar, Talep ve İtiraz
Yürütmenin durdurulması, dava sürerken idari işlemin uygulanmasına geçici olarak engel olan yargısal korumadır. Genel kuralda açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşulları birlikte aranır. YD kararı davanın esastan kazanıldığı anlamına gelmez.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari İşlem, Kesinlik ve İcrai Nitelik
İdari işlem, idarenin kamu gücü kullanarak hukuki sonuç doğuran irade açıklamasıdır. İptal davasında belgenin adı değil, tamamlanmış ve kişinin hukuki durumunu etkileyen bir karar olup olmadığı önemlidir.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari Eylem ve İdarenin Hareketsizliği
İdari eylem, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında gerçekleşen fiilî faaliyet veya ihmal olabilir. İdari eylemden doğan zarar ile bir başvurunun cevapsız bırakılması farklı usul yollarına tabidir.
Rehberi okuyun İdari DavalarMenfaat İhlali ve Kişisel Hak İhlali
İptal davasında işlemle hukuken korunabilir bir menfaat bağı; tam yargı davasında ise idari faaliyet nedeniyle kişisel hakkın doğrudan ihlali aranır. Bu iki ölçüt birbirinin yerine kullanılmaz.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari Dava Açma Süresi ve Son Gün Hesabı
Özel süre yoksa idare mahkemesi ve Danıştayda genel dava süresi 60, vergi mahkemesinde 30 gündür. Başlangıç, özel başvuru, tatil ve tebligat kuralları kontrol edilmeden yalnız gün ekleyerek güvenli sonuç bulunamaz.
Rehberi okuyun İdari DavalarElektronik Tebligat ve UETS’te Süre Başlangıcı
7201 sayılı Kanun m.7/a kapsamındaki elektronik tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Ulaşma, okuma ve hukuken tebliğ tarihleri farklı kayıtlardır.
Rehberi okuyun İdari DavalarAdli Tatil, Çalışmaya Ara Verme ve Son Gün
İdari yargıda çalışmaya ara verme genel olarak 20 Temmuz–31 Ağustos dönemidir. İYUK’ta yazılı sürelerin bitişi bu döneme rastlarsa m.8/3 uyarınca uzama gündeme gelir. Her özel kanun veya idari başvuru süresi bu kurala tabi değildir.
Rehberi okuyun İdari DavalarİYUK m.10 Başvurusu ve Zımni Ret
İYUK m.10, idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılmasını istemek için başvuru yoludur. Genel rejimde 30 gün cevap verilmemesi zımni ret doğurur; kesin olmayan cevap ve geç cevap için ayrı hükümler bulunur.
Rehberi okuyun İdari DavalarİYUK m.11: İdari Başvuru Dava Süresini Durdurur mu?
İYUK m.11 koşullarını taşıyan, dava süresi içinde yapılmış üst makam başvurusu işleyen süreyi durdurabilir. Ret veya 30 günlük zımni ret sonrasında önceki günler hesaba katılarak kalan süre işler.
Rehberi okuyun İdari DavalarGörevli ve Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?
Görev, uyuşmazlığa hangi yargı kolu ve mahkeme türünün; yetki ise hangi yerdeki mahkemenin bakacağını belirler. Kamu kurumunun taraf olması, tek başına idari yargı ve kurum merkezindeki mahkeme sonucunu doğurmaz.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdare Mahkemesi ve Vergi Mahkemesinin Görevleri
İdare mahkemesi, özel olarak başka mercie bırakılmayan idari davalarda genel görevli mahkemedir. Vergi mahkemesinin görev alanı ise 2576 sayılı Kanun ve özel düzenlemelerle belirlenir.
Rehberi okuyun İdari DavalarBölge İdare Mahkemesi ve İstinaf İncelemesi
Bölge idare mahkemeleri, kanunda açık tutulan istinaf yoluyla idare ve vergi mahkemesi kararlarını denetler. Bölge idare mahkemesi ile bölge adliye mahkemesi farklı yargı kollarına aittir.
Rehberi okuyun İdari DavalarDanıştay Hangi Davalara Bakar?
Danıştay, idari yargıda hem temyiz mercii hem kanunda sayılan bazı işlemler için ilk derece mahkemesidir. İdare mahkemesinde açılan her dosya otomatik olarak Danıştaya gitmez.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdare Mahkemesi Kararına İstinaf Başvurusu
Genel rejimde istinafa açık idare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren 30 günlük başvuru süresi bulunur. Dava türü, parasal sınırlar ve özel yargılama usulleri nedeniyle istisnalar vardır.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari Yargıda Temyiz ve Danıştay Süreci
Temyiz yolu İYUK m.46’da sayılan kararlar ve özel usuller çerçevesinde açılır. Genel temyiz süresi 30 gün olmakla birlikte özel yargılamalarda farklı süreler vardır. Her istinaf kararı temyiz edilemez.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari Yargıda Karar Düzeltme Var mı?
Güncel istinaf sisteminde karar düzeltme olağan ve genel bir ek kanun yolu değildir. Ancak İYUK geçici m.8 kapsamındaki eski dosyalarda önceki kanun yolu rejiminin uygulanması devam edebilir.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari Yargıda Delil, Ara Karar, Keşif ve Bilirkişi
İdari yargıda yazılı yargılama ve resen araştırma esastır. Mahkeme belge isteyebilir, teknik konuda keşif veya bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Tarafların delilleri açıklama ve zamanında sunma sorumluluğu devam eder.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdare Mahkemesinde Duruşma Olur mu?
İdari yargıda yargılama esas olarak yazılıdır; kanundaki koşullarla duruşma yapılabilir. İlk derece, istinaf ve temyizde duruşma rejimleri aynı değildir.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari Yargı Kararlarının Uygulanması ve 2026 Değişikliği
Genel kuralda idare, esas ve YD kararlarının gereğini gecikmeksizin ve İYUK m.28’deki sınır içinde yerine getirir. 2026’da bazı göreve iade sonucunu doğuran davalar için nihai kararın kesinleşmesine bağlı özel düzenleme getirilmiştir.
Rehberi okuyun İdari DavalarAYM Bireysel Başvurusu ve AİHM Bağlantısı
Bireysel başvuru, idari davanın yeniden görülmesini sağlayan genel bir temyiz değildir. Anayasa ve AİHS ortak koruma alanındaki bir hakkın ihlali, olağan yolların tüketilmesi ve özel süre koşulları incelenir.
Rehberi okuyun İdari DavalarYD Şartları: Açık Hukuka Aykırılık ve Telafisi Güç Zarar
Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması koşulları birlikte aranır. Bir koşulun güçlü olması diğerinin hiç açıklanmamasını telafi etmez.
Rehberi okuyun İdari DavalarYürütmenin Durdurulması Talebi Nasıl Hazırlanır?
YD talebi, durdurulması istenen işlemi ve iki kanuni koşulu somut belgelerle açıklamalıdır. İptal davasının bütün metnini tekrar etmek yerine geçici korumayı gerekli kılan noktaların açıkça gösterilmesi yararlıdır.
Rehberi okuyun İdari DavalarYürütmenin Durdurulması Kaç Günde Çıkar?
İlk YD kararının bütün idari davalarda verileceği sabit bir gün sayısı yoktur. Dosyanın hazırlanması, savunma, ara karar, teknik inceleme ve işlemin aciliyeti süreyi etkiler. Belirli günde karar veya kabul garantisi verilemez.
Rehberi okuyun İdari DavalarSavunma Alınmadan Yürütmenin Durdurulması
Uygulanmakla etkisi tükenecek belirli idari işlemlerde, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere geçici YD verilebilir. Bu, bütün acil dosyalar için geçerli otomatik bir yol değildir; kanuni kapsam ve istisnalar vardır.
Rehberi okuyun İdari DavalarYD Kabul ve Ret Kararına İtiraz
Genel İYUK rejiminde YD hakkında verilen kararlara karşı tebliği izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir. İtiraz mercii ve özel usullerde itirazın kapalı olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.
Rehberi okuyun İdari Davalar2577 Sayılı İYUK: Vatandaş İçin Okuma Rehberi
İdari Yargılama Usulü Kanunu, idari davanın nerede, ne zaman ve nasıl açılacağını; mahkemenin incelemesini ve kanun yollarını düzenler. Maddeler, özel kanunlar ve geçiş hükümleriyle birlikte okunmalıdır.
Rehberi okuyun İdari Davalar2575 Sayılı Danıştay Kanunu Rehberi
Danıştay Kanunu, Danıştayın kuruluşunu ve görevlerini düzenler. Danıştayın temyiz incelemesi yaptığı davalarla ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalar birbirinden ayrılmalıdır.
Rehberi okuyun İdari Davalar2576 Sayılı Kanun: İdare, Vergi ve Bölge İdare Mahkemeleri
2576 sayılı Kanun, idare ve vergi mahkemeleri ile bölge idare mahkemelerinin kuruluş ve görev çerçevesini açıklar. Görevli mahkeme ile coğrafi olarak yetkili mahkeme farklı sorulardır.
Rehberi okuyun İdari DavalarVergi Mahkemesi ile İdare Mahkemesi Arasındaki Fark
Vergi mahkemesi, kanunun kendisine bıraktığı vergi ve bağlantılı mali uyuşmazlıklara bakar. İdare mahkemesiyle aynı şey değildir. Kamu idaresinin para istemesi, uyuşmazlığın mutlaka vergi davası olduğu anlamına gelmez.
Rehberi okuyun İdari DavalarKesin ve Yürütülmesi Zorunlu İdari İşlem
İptal davasında dava konusu işlemin hukuki durumu etkileyen, kesin ve icrai nitelikte olması aranır. Görüş, öneri ve hazırlık yazısı ile nihai karar aynı değildir. Kesinlik, kararın artık hiçbir yolla değiştirilemeyeceği anlamına gelmez.
Rehberi okuyun İdari DavalarTam Yargı Davasında Kişisel Hak İhlali
Tam yargı davasında idari işlem veya eylem nedeniyle kişisel hakkın doğrudan etkilenmesi gerekir. İptal davasındaki menfaat ilişkisiyle aynı ölçüt değildir. Zarar ve idari faaliyet arasındaki bağ ayrıca gösterilmelidir.
Rehberi okuyun İdari Davalarİptal ve Tam Yargı Davası Birlikte Açılabilir mi?
İYUK m.12, idari işlemden doğan hak ihlalinde doğrudan tam yargı, iptal ve tam yargının birlikte açılması veya iptal sürecini izleyen tazminat seçenekleri sağlar. Doğru yol olayın ve zararın niteliğine göre seçilir.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari Başvuru Yolları ve Dava Süresine Etkileri
İdareden yeni işlem istemek, mevcut karara itiraz etmek ve zarar ödenmesini talep etmek farklı başvuru yollarıdır. Dilekçenin adı değil, içeriği, zamanı, makamı ve özel kanunu belirleyicidir.
Rehberi okuyun İdari DavalarZımni Ret: İdare Cevap Vermezse Ne Olur?
Zımni ret, kanunda belirlenen sürede cevap verilmemesine bağlanan hukuki sonuçtur. Her başvurunun cevapsız kalması aynı süreyi veya aynı dava yolunu doğurmaz; başvurunun m.10, m.11, m.13 veya özel kanun kapsamında oluşu belirlenir.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari Davada Ara Karar Ne Anlama Gelir?
Ara karar, mahkemenin dosyayı aydınlatmak veya yargılamayı yürütmek için verdiği karardır. Belge isteme veya bilirkişi incelemesi kararı, davanın kabul ya da reddedildiği anlamına gelmez.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari Davada Keşif ve Teknik İnceleme
Keşif, uyuşmazlık konusu yer veya şeyin mahkemece incelenmesidir. İmar, parselasyon, kamulaştırma ve hizmet kusuru gibi teknik olaylarda bilirkişi incelemesiyle birlikte kullanılabilir.
Rehberi okuyun İdari Davalarİdari Davadan Sonra AİHM Başvurusu
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, ulusal mahkemelerin her hukuki hatasını yeniden inceleyen genel bir temyiz mahkemesi değildir. Sözleşme kapsamındaki hak ihlali, etkili iç hukuk yollarının tüketilmesi ve kabul edilebilirlik koşulları aranır.
Rehberi okuyun