Acele kamulaştırma, olağan sürecin bütününden bağımsız ve sınırsız bir mülkiyet edinme yöntemi değildir. Acelelik kararının hukuki dayanağı ve gerçek gerekliliği ile mahkemece yürütülen acele el koyma aşaması birbirinden ayrılmalıdır.
Acelelik neyi değiştirir?
2942 sayılı Kanunun 27. maddesi koşullarında bazı işlemler sonradan tamamlanmak üzere taşınmaza daha erken el konulması gündeme gelir. Acelelik, kamu yararı dışında keyfî el koyma yetkisi vermez. Projenin niteliği, zorunluluk ve özel kanuni durumlar birlikte değerlendirilir.
Acele kamulaştırma kararıyla asliye hukuk mahkemesindeki acele bedel belirleme/el koyma işlemi aynı karar değildir. Her birine ilişkin görev ve başvuru yolu ayrıca belirlenir.
İvedi yargılama ve süre
Acele kamulaştırma işlemleri İYUK m.20/A kapsamındaki ivedi yargılama usulüyle ilişkili olabilir. Bu usulde dava açma süresi otuz gündür ve m.11 başvurusunun uygulanmaması gibi önemli istisnalar vardır. Kararın tam türü ve ilk derece görevli mahkeme kontrol edilmeden genel süre kullanılmamalıdır.
İlan ve tebligat belgeleri hemen korunmalıdır. İdareye kaldırma talebi verilmesi, kısa dava süresinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. YD kararlarına itiraz ve kanun yollarındaki özel usul de genel idari dava rejiminden ayrılır.
İptal ve YD gerekçeleri
Acelelik iddiasının olayla bağı, kararın kapsamı ve taşınmazın proje için gerekliliği incelenir. Talep edilen korumada fiilî el koyma tarihi, mevcut kullanım ve meydana gelebilecek zarar somut olarak açıklanır. Sadece malik olma veya bedelin azlığı acelelik kararındaki hukuka aykırılığı tek başına ortaya koymaz.
Bedel yönünden dikkat
Acele aşamada belirlenen tutarın yatırılması ve el koyma, olağan bedel tespiti ve tescil sürecinin bütün sonuçlarıyla tamamlandığı anlamına gelmeyebilir. Nihai değerleme, ödeme ve tescil dosyası takip edilmelidir. İki süreç arasındaki fark nedeniyle sadece acele dosyasında itiraz etmek bütün hakları korumayabilir.
Malikin proje belgeleri, karar, tebligat, tapu, acele el koyma dosyası ve bilirkişi raporunu birlikte temin etmesi gerekir. Her işlemin tarihi ayrı takvimlenir.
Kaynaklar
Kanun metni, ilgili madde ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Değişiklik ve yürürlük bilgileri için resmî metinleri kontrol ediniz.
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve uygulanacak özel hükümler incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.