Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, ulusal mahkemelerin her hukuki hatasını yeniden inceleyen genel bir temyiz mahkemesi değildir. Sözleşme kapsamındaki hak ihlali, etkili iç hukuk yollarının tüketilmesi ve kabul edilebilirlik koşulları aranır.
Hangi iddia incelenir?
Mahkemeye erişim, adil yargılanma, mülkiyet veya başka bir Sözleşme hakkıyla bağlantılı somut ihlal açıklanmalıdır. Yalnızca idare mahkemesinin değerlendirmesine katılmamak yeterli değildir. İhlal iddiasının ulusal merciler önünde esas itibarıyla ileri sürülmesi önem taşır.
İç hukuk yolları
Somut uyuşmazlık için etkili yollar belirlenir; Türkiye bakımından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru da bu incelemede önemli yer tutar. Etkisiz veya olağanüstü her başvurunun yapılması zorunlu değildir. Gereksiz bir başvurunun sonucunu beklemek süreyi korumayabilir.
Dört aylık süre
Güncel genel kuralda başvuru, nihai iç hukuk kararından itibaren dört aylık süre içinde yapılmalıdır. Hangi kararın nihai olduğu, öğrenme/tebliğ ve başvurunun usulüne uygun tamamlanması birlikte kontrol edilir. Sadece kısa bir e-posta veya eksik form gönderilmesi bütün koşulları karşılamayabilir.
Dosya ve sonuç
Resmî başvuru formu, olay kronolojisi, ihlal edilen hak ve ilgili iç hukuk kararları düzenlenir. AİHM'in ihlal kararı, ulusal idari işlemi her durumda kendiliğinden iptal etmez; giderim ve kararın icrası ayrı hukuki süreçlerdir. Bu nedenle olağan dava ve bireysel başvuru aşamalarında iddiaların usulüne uygun sunulması önemlidir.
Kaynaklar
Kanun metni, ilgili madde ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Değişiklik ve yürürlük bilgileri için resmî metinleri kontrol ediniz.
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve uygulanacak özel hükümler incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.